بازی کاتان: انرژی های نو
Catan: New Energies
انتخاب سخت بین ارزانی و وسوسه انرژی فسیلی و جذابیت و آرامش انرژی پاک
انتخاب سخت بین ارزانی و وسوسه انرژی فسیلی و جذابیت و آرامش انرژی پاک
یه خبر عالی برای دوستداران بازی قدیمی و پرچمدار کاتان: نسخهای تازه و مدرن با عنوان «کاتان: انرژیهای نو (Catan: New Energies)» منتشر شده و نگاه کاملاً متفاوتی به دنیای کلاسیک این مجموعه آورده است. این نسخه مستقل، با ایجاد توازن میان هویت آشنا و مکانیزمهای نوآورانه، تجربهای امروزیتر، چالشبرانگیزتر و کاملاً پویا ارائه میدهد. اگر عاشق کاتان هستید اما دنبال عمق استراتژیک بیشتر و انتخابهای معنادارتر هستید، این عنوان دقیقاً همان نسخهای است که منتظرش بودید.
در این نسخه، جزیره کاتان وارد عصر انرژی شده و بازیکنان نقش توسعهدهندگان اصلی جزیره را بر عهده میگیرند. هر انتخاب روی آینده کاتان اثر میگذارد: آیا جزیره را با نیروگاههای فسیلی به سرعت گسترش میدهید یا با انرژی پاک، آیندهای پایدارتر میسازید؟
سرنوشت محیطزیست، اقتصاد و مسیر رشد جزیره کاملاً در گرو تصمیمهای شماست و همین انتخابها است که رقابت را شکل میدهند.
تولید منابع
معامله و تجارت
مدیریت انرژی (فسیلی و پاک)
ردپای زیستمحیطی (Global Footprint)
سیستم رویدادها (سبز و آلوده)
ساخت و توسعه شهرها و نیروگاهها
مسیر تجاری (نسخه پیشرفته طولانیترین جاده)
پاداش محیطزیستی (نسخه مدرن بزرگترین ارتش)
مدیریت خطر و انتخابهای بلندمدت
Engine Building بر پایه نوع انرژی
Catan: New Energies تجربهای آشنا و در عین حال متفاوت ارائه میدهد.
همچنان حس کلاسیک کاتان وجود دارد: انتظار برای تاس، چانهزنی در معاملات، و رقابت شدید برای ساختوساز. اما اضافه شدن انرژی، آلودگی و رویدادهای پویا به بازی عمق بیشتری داده و تصمیمگیریهای بازیکنان را معنیدارتر میکند.
هر انتخاب بازیکن نه تنها روی امتیازهای فردی، بلکه روی وضعیت عمومی جزیره اثر میگذارد. همین موضوع باعث میشود بازی پویاتر، غیرقابلپیشبینیتر و استراتژیکتر از نسخه کلاسیک شود.
۱. عمق استراتژیک بسیار بیشتر نسبت به نسخه کلاسیک
در کاتان کلاسیک تصمیمهای اصلی حول ساختوساز، مبادله و کنترل جادهها میچرخه. ولی در این نسخه علاوه بر همه اینها، مدیریت نوع انرژی وارد بازی شده و عملاً یک لایه جدید تصمیمگیری به بازی اضافه کرده:
انرژی فسیلی: ارزانتر و سریعتر
انرژی پاک: امنتر، پایدارتر، امتیازدهتر در بلندمدت
این یعنی هر انتخابت هم پیشرفت شخصی رو تغییر میده هم وضعیت کل جزیره رو. حتی اگر ساختوساز یکی از بازیکنان بهتر باشه، نوع انرژی میتونه مسیر رقابت رو عوض کنه.
۲. سیستم رویدادهای پویا (Dynamic Events)
در نسخه کلاسیک اتفاقات بازی معمولاً محدود میشن به «دزد»، «کارت توسعه» و بدشانسی تاس. اما در New Energies اگر آلودگی جهانی بالا بره، رویدادهای منفی فعال میشن و اگر انرژی پاک بیشتر باشه رویدادهای مثبت. این یعنی بازی هر بار متفاوت میشه. تجربه کاتان کلاسیک گاهی تکراری میشه، ولی New Energies عملاً ضد تکرار طراحی شده.
۳. جایگزینی هوشمندانه برای بزرگترین جاده و بزرگترین ارتش
در کاتان کلاسیک این دو جایزه همیشه بحثبرانگیزترین نقاط رقابت بودن. اینجا اما:
Longest Trade Route
Cleanest Environment Bonus
این دو جایزه علاوهبر رقابت، به استراتژی انرژی ربط دارند. نتیجه؟ مبارزه برای امتیازها دیگه صرفاً کور و مکانیکی نیست، کاملاً معناداره.
۴. تجربه مدرنتر و موضوعمحور
کاتان کلاسیک حس «تمدنسازی» داره. اما در این نسخه علاوه بر اون حس، یک تم ملموس و امروزیتر: انرژی، محیط زیست، اقتصاد و آیندهنگری. برای بازیکنی که دنبال بازیهای موضوعمحورتره، نسخه جدید جذابتره.
۵. بازتعریف اقتصاد بازی
منابع کلاسیک همچنان هستن، اما مدیریت انرژی باعث ایجاد یک چرخه اقتصادی دوم میشه. این برای بازیکنهای حرفهای یه موهبت واقعیه، چون اجازه میده بازی رو از چند مسیر متفاوت ببری. در کلاسیک، مسیرها محدودترن. اینجا اما پلن B، C و حتی D داری.
۱. پیچیدگی بیشتر نسبت به نسخه کلاسیک
اگر نسخه کلاسیک سطح «۴/۱۰ پیچیدگی» باشه، New Energies میرسه به ۶/۱۰ یا ۷/۱۰. این پیچیدگی برای بازیکنان تازهکار میتونه اذیتکننده باشه. در کلاسیک یادگیری سادهتره و بازی سریعتر جا میافته.
۲. زمان بازی طولانیتر
نسخه کلاسیک یک ساعت جمع میشه (اگر بازیکنان حرفزن نباشن). اما New Energies معمولاً میره سمت ۹۰ دقیقه تا ۲ ساعت. وجود رویدادها و تصمیمهای انرژی باعث میشه بازی بیشتر وارد «بحث» و «تحلیل» بشه.
۳. احتمال ایجاد عدمتعادل در گروههای نامنظم
در کلاسیک، بازیکنی که تاسشانس بیاره جلو میافته. اما در New Energies، رفتار گروه روی جریان بازی اثر میذاره. مثلاً اگر یک نفر بیمهابا انرژی فسیلی بسازه و بقیه پاک، ممکنه بازی کمی ناهمگن بشه. نسخه کلاسیک رفتار جمعیِ اینقدر اثرگذار نداره.
۴. نیاز بیشتر به توجه و تمرکز
در کاتان کلاسیک راحتتر میتونی وسط بازی حواسپرتی داشته باشی. ولی این نسخه ازت حواس میخواد. باید هم ردپای آلودگی رو چک کنی، هم نیروگاهها رو، هم رویدادها رو، هم مسیر تجاری رو. برای بازیکنان Casual ممکنه «زیادی جدی» به نظر برسه.
۵. حس نوستالژیک نسخه کلاسیک اینجا کمتره
کسی که عاشق نمک و چاشنی نسخه کلاسیکه (جادهکشی، دعوا برای گندم، حس رقابت ساده و تمیز)… ممکنه احساس کنه New Energies کمی بیش از حد مدرن و مفهومی شده.
کاتان: انرژیهای نو یکی از متفاوتترین و جسورانهترین نسخههای سری کاتان است. این نسخه موفق شده شکلی جدید از رقابت، برنامهریزی و مدیریت منابع را وارد دنیای بازی کند، بدون اینکه هویت دوستداشتنی کاتان را قربانی کند.
اگر به دنبال یک تجربه مدرنتر، استراتژیکتر و پر از انتخابهای معنادار هستید، این نسخه میتواند یکی از بهترین انتخابهایتان در سالهای اخیر باشد.
در جعبه بازی ۱۹ تایل زمین، ۱۸ دیسک شماره و ۶ قاب دریا قرار دارد. کارتها شامل ۹۵ کارت منبع، ۲۰ کارت علم و ۲۵ کارت پیشرفت هستند. هر بازیکن ۱۶ شهر، ۲۰ شهرک، ۴۸ جاده، ۴ نشانگر امتیاز و یک صفحه بازیکن دارد و برای نظم بیشتر سه جعبه قطعات بازیکن هم داخل مجموعه گذاشته شده.
از اجزای جدید بازی، ۲۴ نیروگاه فسیلی، ۳۶ نیروگاه تجدیدپذیر، ۲۰ توکن انرژی، ۱۰ توکن خطر، ۷۹ دیسک رویداد، یک مهره بازرس محیطزیست و یک نشانگر ردپای جهانی موجود است. همچنین ۴ تایل انبار و یک کیسه مخصوص دیسکهای رویداد در بستهبندی دیده میشود. بازی با دو تاس کامل میشود.

تمام قوانین کاتان اینجا هم صدق میکنه (اگر بازی کاتان کلاسیک رو بازی نکردید، برای خواندن قوانین به مقاله مهاجران کاتان مراجعه کنید) فقط تغییراتی وجود داره که در اینجا بهشون می پردازیم.
«دزد» (robber) در این نسخه از کاتان به «بازرس» (inspector) تغییر نام داده. همه قابلیتهاش همون قبلیه.
«پشم» یا «گوسفند» (wool/sheep) شده الیاف طبیعی (natural fiber).
«سنگ آهن / سنگ معدن» (ore) شده فولاد (steel).
«گندم» یا «غله» (wheat/grain) شده غذا (food).
«دانش» یک نوع منبع جدید است که فقط توسط شهرها تولید میشود، آن هم وقتی که یک منبع برای بازیکن تولید کنند.
وقتی تاس عددی را نشان بدهد که با شماره روی یک هگز (شش ضلعی) مطابقت دارد، تمام شهرهای قرارگرفته روی آن هگز، منبع تولید میکنند، و یک واحد دانش هم برای بازیکن به ارمغان می آورد.
همچنین میتوان «دانش» را با نسبت ۴ به ۱ با بانک معامله کرد، یا از نرخهای ویژه بنادر استفاده کرد، یا با بازیکنان دیگر معامله انجام داد.
در تم «انرژیهای نو»، دو نوع نیروگاه وجود دارد:
نیروگاههای سوخت فسیلی (قهوهای)
نیروگاههای تجدیدپذیر (سبز)
که میتوان آنها را ساخت و به شهرها و روستاها اضافه کرد. با استفاده از «دانش» (Science)، میتوانی ۱ نیروگاه از هر نوع روی یک روستا، و تا ۳ نیروگاه روی یک شهر قرار بدهی.
همچنین میتوان هم نیروگاه فسیلی و هم نیروگاه تجدیدپذیر را روی یک شهر قرار داد.
وقتی یک روستا یا شهر که روی آن هر نوع نیروگاهی قرار دارد یک منبع تولید میکند (بهخاطر اینکه تاس عدد هگز مربوطه را آورده است)، آن روستا یا شهر یک واحد انرژی هم تولید میکند. شهرهایی که نیروگاه دارند، علاوه بر ۱ واحد دانش، به اندازهی تعداد نیروگاههایی که روی آن شهر قرار دارد انرژی تولید میکنند.
تو میتونی ۲ انرژی خرج کنی و فقط یکبار در کل بازی یک انبار بسازی تا ظرفیت کارتهای دستت را از ۷ تا به ۱۰ تا افزایش بدهی. بعد از آن، اگر در فاز تولید تاس عدد ۷ بیاید، فقط زمانی مجبور به دور انداختن نصف کارتها میشوی که بیش از ۱۰ کارت داشته باشی (یعنی ۱۱ کارت یا بیشتر).
در نسخه «انرژیهای نو»، هر چیزی که بازیکن میسازد یا به دست میآورد، روی محیط زیست اثر میگذارد. این اثر میتواند مثبت باشد (مثلاً نیروگاههای تجدیدپذیر)، یا منفی باشد (مثل نیروگاههای سوخت فسیلی). طراح بازی این اثرات را با علامتهای ساده نشان داده:
علامت مثبت خاکستری (+) یعنی این آیتم به آلودگی اضافه میکند.
علامت منفی سبز (-) یعنی این آیتم آلودگی را کم میکند.
هر بازیکن مجموع این تاثیرات را برای خودش دارد، که به آن ردپای زیستمحیطی محلی (LF) میگویند. سپس ردپای همه بازیکنان با هم جمع میشود و مقدار ردپای زیستمحیطی جهانی (GF) ایجاد میشود؛ که این مقدار تعیین میکند بازی در ادامه چه نوع رویدادهای محیطزیستی فعال میکند: رویدادهای مثبت یا منفی.
در ابتدای نوبت هر بازیکن، تعدادی دیسک رویداد بر اساس مقدار ردپای زیستمحیطی جهانی (GF) بیرون کشیده می شود. هر دیسک در محفظه مخصوص خودش در لبهی صفحه بازی قرار میگیرد. وقتی تمام خانههای یک محفظه پر شود، آن رویداد فعال میشود.
رویدادهای قهوهای خطر ایجاد میکنند یا مقدار «ردپای زیستمحیطی جهانی» را افزایش میدهند؛ که در ادامه فعال میشوند.
رویدادهای سبز به بازیکنانی جایزه میدهند که در انرژی تجدیدپذیر سرمایهگذاری کردهاند یا «ردپای زیستمحیطی محلی» پایینی دارند.
در ابتدای بازی، در مخزن کارتهای رویداد فقط دیسکهای قهوهای وجود دارد. ساخت نیروگاههای تجدیدپذیر باعث میشود دیسکهای سبز هم به این مخزن اضافه شوند.
خطرات:
«خطرها» مانع میشوند که روستاها، شهرها یا هگزها منابع تولید کنند، اما فقط یک بار. ظاهرشان شبیه لکههای خاکستری است که روی روستا، شهر یا عدد روی هگز قرار میگیرند. بعد از اینکه یک «خطر» جلوی تولید یک روستا، شهر یا هگز را گرفت، خطر حذف میشود.
نکته: نمیتوانید خطر را در همان نقطه ای که بازرس در آن قرار دارد، بگذارید. وقتی نوبتتان شد برای از بین بردن خطر باید یک انرژی که توسط نیروگاه هایتان ساخته شده است را خرج کنید.
علاوه بر پایان معمول بازی وقتی یک بازیکن به ۱۰ امتیاز میرسد، بازی همچنین میتواند زمانی تمام شود که یک بازیکن مجبور است یک دیسک رویداد بکشد اما هیچ دیسکی برای کشیدن باقی نمانده باشد.
دانش (Science)، یک منبع جدید.
نیروگاهها (Power plants)، سازههای جدید.
انرژی (Energy)، واحد ارزش/ارز جدید.
انبار (Warehouse)، افزایش محدودیت کارتها به ۱۰.
ردپای زیستمحیطی، مقادیر محلی و جهانی.
فاز رویدادها، کشیدن دیسکهای رویداد.
خطرها (Hazards)، مشابه بازرس (Inspector).
سناریوی پایان بازی، تمام شدن دیسکهای رویداد.